ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, NATO müttefiklerine Avrupa savunmasına yönelik Amerikan askeri taahhütlerinde azaltıma gidebileceğine dair sinyaller verdiği ileri sürüldü. Reuters'a konuşan ve konuya yakın kaynaklara göre, Pentagon'un, NATO'nun kriz ve savaş durumlarında devreye sokulabilecek kuvvet havuzunu belirleyen “NATO Force Model” kapsamındaki ABD katkısını önemli ölçüde azaltmayı planladığı belirtildi.
NATO Force Model, ittifak üyesi ülkelerin savaş, büyük kriz veya bir NATO ülkesine saldırı durumunda hazır bulunduracağı askeri güçleri tanımlıyor. Bu kuvvetlerin tam yapısı gizli tutulurken, ABD'nin bu sistemdeki katkısını daraltma kararı aldığı ifade edildi. Kaynaklar, Pentagon'un bu planı cuma günü Brüksel'de yapılacak savunma politikaları toplantısında müttefiklere bildirmeyi hedeflediğini aktardı. ABD'nin kriz dönemindeki sorumlulukları ne kadar hızlı Avrupa ülkelerine devredeceği ise henüz netlik kazanmadı.
TRUMP'IN AVRUPA POLİTİKASINDA SOMUT ADIM
Donald Trump, uzun süredir Avrupa ülkelerinin kıtanın güvenliğinde daha fazla sorumluluk alması gerektiğini savunuyor. Washington'ın NATO'ya iletmeye hazırlandığı mesaj, bu politikanın sahaya yansıyan somut adımlarından biri olarak görülüyor. Pentagon'un politika şefi Elbridge Colby de daha önce yaptığı açıklamalarda, Avrupa ülkelerinin konvansiyonel savunmada öncü rol üstlenmesi gerektiğini belirtmişti. Colby, buna karşın ABD'nin nükleer caydırıcılık kapsamında NATO üyelerini korumayı sürdüreceğini ifade etmişti. Planın, NATO içinde ABD'nin Avrupa savunmasına bağlılığına ilişkin soru işaretlerini artırabileceği değerlendiriliyor.
Bazı Avrupa ülkeleri, Washington'ın ittifaktaki rolünü daha da azaltmasından endişe duyuyor. ABD'nin savaş ya da büyük kriz halinde kullanıma sunacağı kuvvetlerde yapılacak ciddi bir azaltımın, bu kaygıları daha da derinleştireceği belirtildi. Trump yönetimi son haftalarda Avrupa'daki yaklaşık 5 bin ABD askerinin azaltılmasına yönelik planları da gündeme getirmişti. Bu kapsamda Polonya'ya gönderilmesi planlanan bir kara tugayının konuşlandırılmasının iptal edilmesi, Washington'da bazı milletvekillerinin tepkisini çekmişti.
Kongre kaynaklarına göre, bazı yetkililer Pentagon'un NATO Force Model kapsamındaki taahhütleri daraltma planından haberdar ve bu durumdan endişe duyuyor. Buna karşın üst düzey bir NATO diplomatı, Avrupa'nın büyük bir krizle karşılaşması halinde ABD'nin yine de yardıma geleceğine dair anlayışın sürdüğünü belirtti. Trump ve ekibi ise Avrupa ülkelerini savunma harcamalarını yeterince artırmamakla ve konvansiyonel savunmada ABD'ye fazla bağımlı kalmakla eleştiriyor. Avrupa başkentleri ise askeri kapasitelerini hızla güçlendirdiklerini, ancak bunun kısa sürede tamamlanamayacağını savunuyor.
ZİRVE ÖNCESİ YÜK PAYLAŞIMI TARTIŞMASI
ABD'nin NATO'daki askeri taahhütlerini daraltma planı, ittifak içinde yük paylaşımı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Temmuz ayında Türkiye'de yapılması beklenen NATO liderler zirvesi öncesinde, Washington'ın bu adımı Avrupa ülkeleri üzerindeki savunma harcamalarını artırma baskısını daha da güçlendirebilir.
