Biruni Üniversitesi Dil ve Konuşma Terapisi Bölümü tarafından yürütülen uluslararası bir araştırma, Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozukluğun günlük olayları anlamlandırma yetisi üzerindeki etkilerini inceledi. Bilimsel dergi Cortex bünyesinde yayımlanan çalışma, Türk katılımcıların katılımıyla gerçekleştirildi.
Bilişsel İşlevler ve Günlük Rutinler Arasındaki Bağlantı
Araştırma kapsamında sağlıklı yaşlı bireyler, hafif bilişsel bozukluğu olan kişiler ve erken evre Alzheimer hastalarından oluşan toplam 54 katılımcı değerlendirildi. Katılımcılara günlük yaşam senaryolarını içeren karışık görseller sunularak, bu görselleri doğru sıraya koymaları ve anlatılan olayları tanımlamaları istendi. Yapılan testlerde, bilişsel işlevlerdeki azalmanın olayları doğru anlama becerisini zorlaştırdığı gözlemlendi.
Doç. Dr. F.S.K., beynin günlük yaşamdaki olayları küçük adımlara ayırarak anlamlı bir bütün oluşturduğunu ifade etti. Çay hazırlama, yemek yapma veya alışveriş gibi rutinlerin belirli bir işlem sırası gerektirdiğini belirten F.S.K., Alzheimer hastalarında sadece ayrıntıların unutulmadığını, aynı zamanda olayın bütününü kurma ve adımları doğru sıralama konusunda da güçlük yaşandığını vurguladı. Bu nedenle rutinlerde görülen sıra değişikliklerinin dikkatle takip edilmesi gerektiği kaydedildi.
Hafıza Kaybının Ötesinde Bir Mekanizma
Araştırmanın bir diğer önemli bulgusu, testlerin tekrar edilmesi sürecinde ortaya çıktı. Dr. Öğr. Üyesi S.T., katılımcıların olay adını hatırlama konusunda ilerleme kaydetmesine rağmen, görselleri sıralama becerilerinde anlamlı bir gelişme sağlanamadığını belirtti. Özellikle Alzheimer hastalarının önceki performanslarını koruyamaması, sorunun sadece hafıza kaybıyla sınırlı olmadığını, beynin organizasyon ve düzenleme mekanizmalarının da etkilendiğini gösterdi.
Dr. Öğr. Üyesi S.T., yemek yaparken adımların karıştırılması veya alışveriş planının yapılamaması gibi durumların sadece dalgınlık olarak görülmemesi gerektiğini dile getirdi. Türkçe konuşan bireyler üzerinde yapılan bu çalışmanın, gelecekte Alzheimer ve hafif bilişsel bozukluğun erken teşhisinde destekleyici bir değerlendirme aracı olarak kullanılabileceği öngörülüyor.
