ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası başlayan çatışmalar, yürütülen müzakerelerin ardından mutabakatla sonuçlandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın anlaşmaya vardığını ve Lübnan dahil tüm cephelerde askeri faaliyetlerin kalıcı olarak sona erdiğini duyurdu. ABD Başkanı Donald Trump, mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı'nın 19 Haziran Cuma günü tamamen açılacağını ve bölgedeki mayınların büyük kısmının etkisiz hale getirileceğini belirtti.
Savaş süresince gemi trafiği önemli ölçüde azaldı. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, çatışmalar öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük ortalama 130 ticari gemi geçiş yapıyordu. Ancak çatışmaların başlamasıyla bu sayı yüzde 90'ın üzerinde düştü. Bazı günlerde boğazdan sadece bir geminin geçtiği kaydedildi. Kpler verilerine göre 10 Haziran'da 5, 11 Haziran'da 4, 12 Haziran'da 7, 13 Haziran'da 1 ve 14 Haziran'da ise 5 ticari gemi boğazı kullandı. 14 Haziran'da Katar'dan Hindistan'a sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyan Malta bayraklı LNG tankeri Disha, boğazdan geçen son gemiler arasında yer aldı.
Mutabakatın ardından açıklamalara rağmen, 15 Haziran günü boğazdan yalnızca üç ticari gemi geçti. Saint Kitts and Nevis bayraklı kuru yük gemisi Kaiser, Irak'tan Umman'a 27 bin ton yükle geçerken; Honduras bayraklı petrol tankeri Argo Maris de Bender Abbas Limanı'ndan 6 bin 700 ton petrol ürünüyle ayrıldı. Sierra Leone bayraklı Momentum Phonix isimli yük gemisi de Umman'dan İran'a 11 bin 500 ton çelik yüküyle 15 Haziran'da boğazı kullanan gemiler arasındaydı.
Sektör temsilcileri, mutabakata rağmen bölgedeki güvenlik endişelerinin sürdüğünü ve sürecin kırılgan olduğunu belirtiyor. Bu nedenle boğazdaki gemi trafiğinin savaş öncesi seviyelere dönmesinin zaman alacağı ifade ediliyor. Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO), bölgede mayın riskinin devam ettiğini ve güvenlik durumunun halen 'riskli' seviyede bulunduğunu açıkladı. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü de Hürmüz Boğazı'na ilişkin deniz güvenliği tehdit seviyesinin 'kritik' düzeyde kalmayı sürdürdüğü uyarısında bulundu.
Bölgede şu anda boğazdan geçmeyi bekleyen yaklaşık 500 ticari gemi bulunuyor. Uzmanlara göre, 100 günü aşkın süredir yaşanan kesintinin ardından öncelikle bu gemilerin geçişlerinin tamamlanması gerekecek. İlk aşamada bekleyen gemilerin geçişiyle birlikte trafiğin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yarısına ulaşabileceği tahmin ediliyor. Mutabakatın sorunsuz uygulanması halinde Körfez'de yükleme yapmış 118 tanker, önümüzdeki 10 ila 15 gün içinde geçiş önceliğine sahip olacak. Bir ay sonunda günlük gemi geçiş sayısının yaklaşık 15'ten 40'a yükselmesi beklenirken, bu trafiğin yaklaşık yüzde 60'ını tankerlerin oluşturacağı öngörülüyor.
Uzmanlar, boğazın yeniden açılmasının tek başına normalleşme anlamına gelmediğini vurguluyor. Bekleyen gemilerin seferlerini tamamlaması ve yeni yükler için tekrar bölgeye dönmesi gerektiğini belirtiyorlar. Kpler Denizcilik Risk ve Uyum Müdürü D.A., konuya ilişkin değerlendirmesinde, 'Boğazın yeniden açıldığı kabul edilse bile bu durum trafiğin hemen normale döneceği anlamına gelmez. Bekleyen gemilerin bölgeden ayrılması, seferlerini tamamlaması ve muhtemelen yeni yük almak üzere geri dönmesi için zamana ihtiyaç olacak. Bu süreç yaklaşık 2-3 ayı bulabilir.' ifadelerini kullandı. Ampatzidis, Orta Doğu'nun bazı bölgelerinde savaş öncesi üretim ve ihracat seviyelerine dönüşün ise ülkeye ve operasyonel koşullara bağlı olarak daha uzun sürebileceğini ekledi. Hürmüz Boğazı'nın siyasi ve güvenlik açısından yeniden ticaret akışına açılmasının önemli olduğunu, ancak deniz taşımacılığındaki toparlanmanın aşamalı şekilde gerçekleşeceğini vurguladı.
