İran'ın, ABD ile yaşanan gerilimi sona erdirmek amacıyla Washington yönetimine Hürmüz Boğazı'nın trafiğe açılması ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılmasını içeren 7 günlük bir plan sunduğu bildirildi. New York Times gazetesinin haberine göre, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu marjında açıklamalarda bulunan İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Tahran yönetiminin çatışmaları durdurma, Hürmüz Boğazı'nı trafiğe açma ve ardından kapsamlı nükleer müzakerelere başlama yönünde ABD'ye yedi günlük bir plan önerdiğini belirtti.
Erakçi, önerilen teklifin, haziran ayında ABD ile İran arasında varılan ancak kısa sürede sonuçsuz kalan mutabakat zaptındaki taahhütlerle benzerlik taşıdığını ve Washington'un kabul etmesi halinde derhal uygulamaya konulmaya hazır olduğunu ifade etti. Arabulucular aracılığıyla ABD'ye, belirli koşulların yerine getirilmesi durumunda Hürmüz Boğazı'nın yedinci günün sonunda açılacağı ve görüşmelerin yeniden başlayacağı yönünde bir plan sunduklarını aktaran Erakçi, anlaşmanın ABD ara seçimlerinden önce sağlanmasının daha iyi olacağını sözlerine ekledi.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi olan Amerikalı bir yetkili, yönetimin arabulucular aracılığıyla olumlu ve yapıcı temaslar yürüttüğünü ancak ABD'nin bir anlaşma için acele etmeyeceğini savundu. Haberde, İran'ın 12 milyar dolar değerindeki dondurulan fonlarının serbest bırakılmasını talep ettiği öne sürüldü. Bu önerinin, ABD Başkanı Donald Trump ile İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın BM kürsüsünden karşılıklı sert mesajlar verdiği bir süreçte gündeme geldiğine işaret edildi. Trump'ın anlaşma olmaması halinde İran'ı "yok etmekle" tehdit ettiği, Pezeşkiyan'ın ise ülkesine zorbalık yapılamayacağını söylediği anımsatıldı.
Plana ilişkin şartlar arasında, yedi gün boyunca Lübnan dahil tüm çatışmaların durması, ABD'nin İran'a ait en az 12 milyar dolar olduğu tahmin edilen dondurulmuş fonları serbest bırakması, İran petrolü üzerindeki yaptırımları kaldırması ve deniz ablukasına son vermesi gerektiği iddia edildi. Bu adımların ardından son gün Hürmüz Boğazı'nın açılacağı ve derhal nükleer müzakerelere başlanacağı öne sürüldü. Trump'ın birincil hedefinin İran'ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek olduğu, bunu ya diplomatik uzlaşıyla ya da yeni saldırılarla sağlayacağı belirtildi.
Yaklaşık yedi aydır savaş halinde olan iki ülke arasındaki çatışmaların, şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail'in İran'ın dini lideri Ali Hamaney ve askeri komuta kademesini hedef alan hava saldırılarıyla başladığı hatırlatıldı. Savaşın küresel düzeyde petrol, enerji ve gıda fiyatları üzerinde geniş çaplı etkiler oluşturduğu kaydedildi. Diplomatik temaslara ilişkin açıklama yapan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Katar arabuluculuğunda gerçekleştirilen üç saatlik toplantının bir uzlaşıyla sonuçlanmadığını bildirmişti. Buna karşın, temaslarını sürdüren İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi'nin, 22 Eylül'de ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner ile Katar üzerinden mesaj teatisi gerçekleştirdiği ve bu görüşmeyi "verimli" olarak nitelendirdiği belirtildi.
Haberde, yaptırımlar, temel gıdada artan enflasyon, ilaç sıkıntısı ve ticari aksamalar nedeniyle İran ekonomisinin ağır bir baskı altında olduğuna dikkat çekildi. Analistlere göre Trump, ara seçimler öncesinde savaşı sonlandırmanın getireceği siyasi kazanım ile Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı korumak arasında bir denge kurmak zorunda. Crisis Group İran Projesi Direktörü ve Başkan Danışmanı Ali Vaez, teklifi "akıllıca bir hamle" olarak nitelendirerek, planın kamuoyunda destek bulmayan bir savaşı sonlandırıp ara seçimler öncesi enerji fiyatlarını düşüreceği için Trump açısından cazip olduğunu, aynı zamanda İran'ın lehine olan şartları geri getirdiğini vurguladı. Vaez, nükleer müzakerelere giden takvimin daraltılmasının Trump için çekici bir seçenek sunduğunu kaydetti.
