Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde (KKTC) tüp bebek tedavisi gören ailelerin, kendileri için seçilen donörler yerine farklı kişilerin üreme hücrelerinin kullanılmış olabileceğine dair endişeleri artıyor. Tedavi öncesinde donörlerin sağlık geçmişleri, fiziksel özellikleri ve eğitim durumları gibi detaylı bilgiler incelenerek seçim yapan bazı aileler, çocuklarının dünyaya gelmesinin ardından fiziksel farklılıklar nedeniyle şüphelenmeye başladı.
İngiliz çift Beth ve Laura'nın yaşadığı durum, iddiaların boyutunu gözler önüne serdi. 2011 yılında KKTC'deki bir tüp bebek merkezine başvuran çift, Danimarka merkezli Cryos International sperm bankasından "Finn" adıyla tanıtılan anonim bir donörü seçti. Çift, ikinci tedavi sürecinde de aynı donörün kullanılmasını talep etti. İlk tedavide Kate, ikinci tedavide ise James dünyaya geldi. Ancak James'in fiziksel özelliklerinin kendilerine sunulan donör profiliyle uyuşmadığını düşünen çift, yıllar sonra çocuklarına DNA testi yaptırdı. Test sonuçları, Kate ve James'in aynı sperm donöründen olmadığını ortaya koydu. Ayrıca çocukların, seçtikleri "Finn" isimli donörle biyolojik bir bağlantısının bulunma ihtimalinin de düşük olduğu belirlendi. İngiliz hukuk sistemi tarafından kabul edilen laboratuvarlarda yapılan sonraki testler de bu durumu doğruladı.
BBC'nin ilk araştırmalarının ardından yeni ailelerin de sürece dahil olmasıyla, şüpheli vaka sayısı 7'den en az 30'a yükseldi. Bu çocuklardan 15'inin ailelerinin aynı merkezde tedavi gördüğü tespit edildi. Bu hastaların tedavi süreçlerinde Dr. Firdevs Uğuz Tip, Dr. Şevket Alptürk ve uluslararası hasta koordinatörü Julie Hodson'un görev aldığı belirtildi. Dr. Firdevs Uğuz Tip, yöneltilen usulsüzlük iddialarını reddederek, sperm siparişlerinden sorumlu olmadığını ve Beth ile Laura çiftinin talebinin kendisine iletilmediğini savundu. Dr. Şevket Alptürk ve Julie Hodson'un ise BBC'nin sorularına yanıt vermediği aktarıldı.
İddiaların boyutunu ortaya koyan en önemli gelişmelerden biri DNA testleri oldu. Şüpheli 30 çocuktan 11'ine yapılan ticari DNA testlerinde, bazı çocukların genetik kökenlerinin ailelere sunulan donör profilleriyle uyuşmadığı görüldü. Testlerde Türkiye, çevresindeki ülkeler ve Güney Avrupa'ya uzanan genetik kökenler tespit edildi. Bu sonuçlar, ailelerin tedavisinde gerçekten seçtikleri donörlerin kullanılıp kullanılmadığına dair şüphelerini artırdı. Rachel isimli bir başka İngiliz kadın da 2012 yılında KKTC'de tüp bebek tedavisi için yaklaşık 4 bin euro ödedi. Seçtiği Danimarkalı donörle oğlu Jonah'ın fiziksel özelliklerinin uyuşmadığını düşünen Rachel, 13 yıl sonra yaptırdığı DNA testiyle oğlunun biyolojik annesi olduğunu ancak seçilen donörle genetik uyum göstermediğini öğrendi. Jonah'ın genetik kökenlerinin Türk ve Güney Avrupa olduğu belirlendi.
Aileler, çocuklarının gerçek biyolojik donörlerinin kim olduğunu bilmedikleri için sağlık geçmişleri ve olası genetik riskler hakkında bilgi sahibi olamamaktan şikayetçi. KKTC Sağlık Bakanlığı, ilk iddiaların ardından tüp bebek merkezlerinde yasa ve yönetmeliklere aykırı işlem olup olmadığını belirlemek amacıyla resmi soruşturma başlattı.
