Senegal Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye, Perşembe akşamı yaptığı açıklamada, Başbakan Ousmane Sonko'nun görevine son verildiğini duyurdu. Bu karar, iki lider arasında aylardır süren gerilimlerin ardından geldi. Ousmane Sonko ve Cumhurbaşkanı Faye, Nisan 2024'te büyük bir halk desteğiyle iktidara gelmişti.
Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri O.S. Ba tarafından ulusal televizyonda okunan bildiride, Cumhurbaşkanı Faye'nin Başbakan Ousmane Sonko'nun yanı sıra hükümetin tüm bakan ve devlet sekreterlerinin görevlerine son verdiği belirtildi. Mevcut hükümet üyelerinin geçici olarak işleri yürütmekle görevlendirildiği ifade edildi.
Yeni bir başbakanın ne zaman atanacağına dair herhangi bir bilgi verilmedi. Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye'nin seçilmesinden bu yana, kendisi ile eski akıl hocası ve etkili başbakanı Ousmane Sonko arasındaki gerilimde artış gözlemlenmişti. Sonko'nun geniş nüfuzunun, ikilinin iktidara gelmesinde önemli rol oynadığı belirtiliyor.
2012-2024 yılları arasında Cumhurbaşkanı Macky Sall'a karşı sert muhalefet yürüten Ousmane Sonko, iftira suçundan aldığı ceza ve bunun sonucunda medeni haklarını kaybetmesi nedeniyle 2024 başkanlık seçimlerine katılamamıştı. Sonko, bu durumda Bassirou Diomaye Faye'yi aday göstermişti.
Panafrikanist söylemleriyle bilinen Ousmane Sonko, Senegal gençliği arasında büyük bir heyecan uyandırmıştı. Macky Sall yönetiminin protestoları şiddetle bastırmasının ardından, af yasasıyla hapisten çıkan iki lider, Wolof dilinde "Diomaye Sonko'dur" anlamına gelen sloganla kampanya yürütmüştü.
Sonko'nun destekçilerinin, görevden alınma kararının ardından Cuma akşamı evine akın ettiği bildirildi. Daha önce, Sonko, parlamentoda Batı'nın "eşcinselliği dünyaya empoze etme" çabası olarak nitelediği "tyranny" olarak adlandırdığı duruma tepki göstermişti. Bu açıklama, çoğunluğu Müslüman olan Batı Afrika ülkesinde eşcinsel ilişkilere yönelik cezaları artıran bir yasanın kabul edilmesinden haftalar sonra geldi.
Son aylarda devlet başkanı ve hükümet başkanı arasındaki gerilimler kamuoyuna yansımış, uzlaşma ihtimalleri giderek belirsizleşmişti. Ay başında Cumhurbaşkanı Faye, başbakanının parti içindeki "aşırı kişiselleştirilmesinden" duyduğu rahatsızlığı dile getirmişti. Faye, bir televizyon röportajında, "Başbakan olduğu sürece bana güvendiği içindir. Güvenim kalmadığında yeni bir başbakan olacak" ifadelerini kullanmıştı.
Ousmane Sonko'nun partisi, Kasım 2024'teki genel seçimlerde ezici çoğunlukla Ulusal Meclis'te üstünlük sağlamıştı. Yakın zamanda, parlamento seçim yasasında yapılan ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanan bir reformla Ousmane Sonko'nun 2029 başkanlık seçimlerine aday olmasının önü açılmıştı. Muhalefet bu yasayı Sonko lehine olarak nitelendirmişti.
Senegal Yüksek Mahkemesi, Temmuz 2025'te, dönemin başbakanı Sonko'nun cezasına karşı yaptığı itirazı reddetmişti. Bu durum, Sonko'nun seçilme yeterliliği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirmişti. Ancak Sonko, Kasım 2024 yasama seçimlerinde milletvekili seçilmiş, ancak başbakan olarak kalmak için bu görevinden feragat etmişti. Partisi bu durumu, Sonko'nun seçilebilir olduğunun bir işareti olarak yorumluyor. Yerel seçimler 2027'de, başkanlık seçimleri ise 2029'da yapılacak.
Cumhurbaşkanı Faye, Sonko'nun lideri olduğu Pastef hareketinin aksine büyük bir halk desteğine sahip olmasa da, son aylarda "Diomaye Başkan" hareketiyle destek toplamaya devam ediyor ve bu durum 2029 başkanlık adaylığı ihtimalini güçlendiriyor. İki lider, göreve geldiklerinden bu yana, önceki hükümetten devraldıkları ve IMF'ye göre GSYİH'nın %132'sine ulaşan devasa borç yüküyle mücadele etmek durumunda kaldılar. Bu durum, Senegal'i Sahra altı Afrika'nın en borçlu ikinci ülkesi konumuna getiriyor.
