Somali hükümeti, Cuma günü yaptığı açıklamada, ülkenin evrensel temel alan bir demokratik sisteme geçiş dönemine girdiğini duyurdu. Bu açıklama, Cumhurbaşkanı Hassan Cheikh Mohamoud'un görev süresinin sona erdiği gün yapıldı. Mohamoud, muhalefetle yapılan üç günlük görüşmelerden sonuç alınamaması üzerine bu kararın alındığını belirtti.
Mart ayında yürürlüğe giren anayasal reform, parlamenterlerin evrensel oyla seçilmesini ve başkanlık ile yasama görev sürelerinin dört yıldan beş yıla çıkarılmasını öngörüyor. Başkanlık tarafı, devlet başkanının görev süresinin otomatik olarak bir yıl uzatıldığını savunurken, muhalefet bu reformun iktidarda kalma amacı taşıdığını iddia ediyor. Parlamenterlerin görev süresi de Mart ayında sona ermiş durumda ve seçimlere ilişkin bir öngörü bulunmuyor. Hükümet, bu ay içinde evrensel oyla seçimleri organize etmek istiyor ancak birçok uzman bu seçimin yapılmasını olası görmüyor.
Hükümet, son üç gündür muhalefetle görüşmeler yürüttüğünü ve bazı muhaliflerin, vatandaşların oy kullanma ve seçilme hakkıyla çelişen pozisyonlar sunduğunu belirtti. Somali, yaklaşık yirmi yıldır El-Kaide bağlantılı Eş-Şebab örgütünün isyanıyla mücadele ediyor ve başkent dışındaki otoritesini pekiştirmekte zorlanıyor.
Mart ayı başlarında tartışmalı bir süreçle kabul edilen anayasal reformdan önce, cumhurbaşkanı dolaylı olarak milletvekilleri tarafından seçiliyordu. Bu milletvekilleri ise klanlar ve alt klanlar tarafından atanan delegeler aracılığıyla belirleniyordu. Somali, 1969'dan bu yana ilk kez doğrudan evrensel oyla seçimlere sahne oldu; Mogadişu seçmenleri yerel temsilcilerini seçti. Ancak, on yıldır vaat edilen ve sürekli ertelenen bu seçim sistemi, birçok analiste göre ülkenin mevcut durumu ve istikrarsızlığı göz önüne alındığında uygulanması zor görünüyor.
Devlet başkanının bazı güçlü federal eyaletler tarafından tanınmaması, bu yeni krizin Somali'yi yeniden şiddet sarmalına sürükleyebileceği endişesini doğuruyor. Ülke, 1991'de diktatör Siad Barre'nin devrilmesinden sonra on yıllarca merkezi bir devletten yoksun kalmıştı. Hassan Cheikh Mohamoud, 2012-2017 yılları arasındaki ilk görev süresinin ardından 2022'de yeniden seçilmişti. Selefi Mohamed Abdullahi Mohamed'in görev süresi Şubat 2021'de sona ermiş, ancak bölgesel liderlerle yeni seçimlerin organizasyonu konusunda bir anlaşmaya varılamamıştı. Nisan 2021'de milletvekilleri tarafından görev süresinin iki yıl uzatılması Mogadişu'da çatışmalara yol açmış ve uluslararası toplum bir buçuk yıl boyunca seçimlerin tamamlanması için çağrıda bulunmuştu.
