ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yardım eden veya ticari ilişkilerini sürdüren ülkelere yönelik sert ekonomik yaptırımlar uygulanacağı uyarısında bulundu. Bu açıklama, ABD ve İsrail'in şubat sonu başlattığı çatışmalarda varılan 60 günlük ateşkes sürecinin pazartesi günü sona ermesinin ardından geldi. Diplomatik veya askeri bir çözüm yoluna ulaşılamaması dikkat çekti.
Trump'ın açıklamaları, nisan ayında Tahran ile iş yapan yabancı banka ve şirketleri hedef alan "Ekonomik Öfke Operasyonu" adlı baskı kampanyasının genişletileceğini gösteriyor. Trump, finans kuruluşlarının, işletmelerin, havalimanlarının veya kamu kurumlarının İran'a destek olmasını engellemek amacıyla tüm ülkelerin ciddi ekonomik yaptırımlarla karşılaşacağını belirtti. Uygulanacak yaptırımların detayları hakkında bilgi verilmedi.
Trump, petrol kaçakçılığı, takas hatları, nakit transferleri, döviz büroları, gemi sicilleri ve paravan şirketler dahil tüm faaliyetlerin derhal durdurulması gerektiğini vurgulayarak ilgili tarafları uyardı. Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) İran'dan gelen füze tehdidi üzerine bu ülkeyle tüm finansal ve ekonomik bağlarını kopardığını duyurmasının ardından bu gelişme yaşandı. BAE Savunma Bakanlığı, İran'dan deniz trafiğini hedef alan iki balistik füzenin fırlatıldığını ve füzelerin denize düştüğünü bildirdi.
İranlı kuruluşların uzun süredir para transferleri için Dubai'deki finans sistemini, döviz bürolarını ve paravan şirketleri kullandığı biliniyor. BAE'nin kararının ardından İran silahlı kuvvetleri, komşu Körfez ülkelerini ABD ordusuna destek vermemeleri konusunda uyararak Amerikan güçlerine sağlanacak her türlü yardımın suç ortaklığı sayılacağını duyurdu. Savaşın başlamasından bu yana Washington, ağırlıklı olarak Çin'in doğusundaki Shandong eyaletinde yer alan bağımsız özel petrol rafinerilerine yaptırımlar uyguladı. Geçtiğimiz hafta ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD'nin İran'a benzeri görülmemiş bir ekonomik tecrit uygulayacağını belirtmişti.
Nisan ayında ABD Hazine Bakanlığı ve Pentagon tarafından duyurulan "Ekonomik Öfke Operasyonu", yaptırımlar ve yabancı uluslararası kuruluşların İran ile iş yapmasını engelleyerek ülkenin gelir kaynaklarını çökertmeyi amaçlıyordu. Operasyon ayrıca İslam Cumhuriyeti'nden yapılan ihracatı durdurmak amacıyla bir deniz ablukasını da içeriyordu. Hafta başında Trump'ın, bir Fox News muhabirine verdiği röportajda, ABD'nin müttefiki Umman'ı da İran ile yürüttüğü görüşmelere "engel olması" halinde bombalamakla tehdit ettiği bildirilmişti. ABD ve Umman, küresel ekonomi için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nı yeniden trafiğe açmak amacıyla Tahran ile müzakereler yürütüyor. Çatışmalar, Hürmüz Boğazı nakliye rotasındaki trafiği aksatarak küresel enerji fiyatlarını tırmandırdı. Dünyadaki ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan geçiyor. Kasım ayındaki ABD ara seçimleri öncesinde Trump, savaşın Amerikalı tüketicilere getirdiği mali yük nedeniyle baskı altında bulunuyor.
