TBMM Dışişleri Komisyonu bünyesindeki Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Komisyonu'nda, yurtdışındaki Türk vatandaşlarına yönelik askerlik muafiyeti sağlayacak yeni bir yasa teklifi ele alındı. Teklifin detayları, mevcut durum ve değişiklikler komisyon üyelerine aktarıldı.
Mevcut uygulamada, Türkiye'nin KKTC ve Tunus ile yaptığı ikili anlaşmalar çerçevesinde bu ülkelerde askerliğini yapanlar Türkiye'de ek bir yükümlülük taşımıyor. Dışişleri Bakanlığı yetkililerinden alınan bilgiye göre, bu ülkeler dışında, askerliğin zorunlu olduğu ülkelerde askerlik hizmetini tamamlayanlar da Türkiye'de muaf sayılıyor. Hollanda (1997 öncesi), Belçika (1998 öncesi), Fransa (1999 öncesi), İtalya (2005 öncesi), Almanya (2011 öncesi) ve Avusturya, Yunanistan, İsrail (2019 öncesi) gibi ülkelerde askerlik yapanlar mevcut durumda Türkiye'de askerlikten muaf tutuluyor.
Yapılması planlanan yasa değişikliği ile bu muafiyetin kapsamının genişletilmesi hedefleniyor. Yeni düzenlemeyle birlikte, yurtdışında doğmuş, yetişmiş veya kanuni rüşt yaşından önce o ülkenin vatandaşlığını kazanarak askerliğini yapmış olan Türk vatandaşlarının da muafiyetten yararlanması öngörülüyor. Bu kapsamda, örneğin Almanya'da askerlik zorunlu olmamasına rağmen askerlik yapmış ve bunu belgelendirmiş kişilerin durumu yeniden değerlendirilecek. Hangi ülkelerin bu kapsama dahil edileceği Cumhurbaşkanlığı tarafından belirlenecek olup, yaklaşık 170 bin kişinin bu düzenlemeden faydalanması bekleniyor.
Millî Savunma Bakanlığı tarafından hazırlanan teklif metninde, yurtdışında doğup ikamet edenler ile kanuni rüşt yaşına kadar yabancı bir ülkeye gidip o ülke vatandaşlığını kazanan Türk vatandaşlarının, belirli şartları sağlamaları halinde askerlik hizmetinden muaf tutulacağı belirtiliyor. Bu şartlar arasında, başvurudan önce yurtiçinde geçen süreler hariç toplam üç yıl süreyle fiilen yurtdışında ikamet etmek ve başvuruyu yurtdışında ikamet ederken yapmak yer alıyor. Askerlik hizmetinin sayılacağı ülkeler Cumhurbaşkanınca, uygulamaya ilişkin esaslar ise Bakanlıkça belirlenecek.
Komisyonda ayrıca, çifte vatandaşlık meselesi de gündeme geldi. Almanya'da çifte vatandaşlığa izin veren yasanın yürürlüğe girmesinin ardından Türk vatandaşlığı için yapılan başvuru sayısının beklentinin altında kaldığı belirtildi. Bu durumun gerekçeleri arasında, Alman vatandaşlığından çıkarılma endişesi ve Mavi Kart sahipliğinin yaygınlığı gösterildi. Mavi Kart sahiplerinin sayısının 568 bin 524 olduğu ifade edilirken, Almanya'da Türk kökenli olup Türk vatandaşı olmayanların sayısının ise 1 milyon 300 bin civarında olduğu bilgisi paylaşıldı. Bazı milletvekilleri, Türkiye'nin mevcut durumu ve algısının, vatandaşlık başvuru sayılarının düşük kalmasında etkili olduğunu dile getirdi.
