ABD'li milyarder Jeff Bezos'un sahibi olduğu Blue Origin şirketine ait New Glenn roketinin, NASA'nın Ay üssü projesini duyurmasının hemen ardından rutin bir test sırasında infilak etmesi, şirketin ve NASA'nın Ay hedeflerini riske attı. Olay, Florida eyaletindeki Cape Canaveral'da yerel saatle 21:00'de meydana geldi.
Patlama sonucunda, New Glenn roketinin fırlatılması için inşa edilen LC-36 tesisinin büyük hasar gördüğü ve fırlatma rampası kulelerinden birinin devrildiği bildirildi. Olayda herhangi bir can kaybı veya yaralanma yaşanmadığı belirtildi. Jeff Bezos, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, tüm personelin güvende olduğunu ve durumun kontrol altında olduğunu ifade etti. Bezos, yaşanan zorluğa rağmen gerekli onarımların yapılacağını ve uçuşlara devam edileceğini vurguladı.
Aslen 4 Haziran'da 48 uyduyu taşıması planlanan 98 metre yüksekliğindeki roketin test sırasındaki patlaması, Blue Origin'in NASA'nın Ay projelerindeki taahhütlerini yerine getirme kabiliyeti hakkında soru işaretleri doğurdu. Elon Musk'ın SpaceX'i ile Ay projeleri konusunda rekabet halinde olan Blue Origin'in, Ay yüzeyine astronot gönderme ve üs kurma hedeflerinin bu olaydan nasıl etkileneceği merak ediliyor. Analistler, hasar gören fırlatma rampasının yeniden inşa edilmesinin aylar sürebileceğini öngörüyor.
NASA'nın Ay Üssü 1 projesinin, Blue Origin'in geliştirdiği iniş aracıyla en erken 2026 sonbaharında fırlatılması hedefleniyordu. İniş aracının New Glenn roketleriyle LC-36 rampasından gönderilmesi planlanmıştı. Ancak yaşanan patlama, bu zaman çizelgesinin gerçekçi olup olmadığı konusunda şüpheleri artırdı. NASA, Ay'a robotik iniş araçları, zıplayan dronlar ve diğer araçların gönderilmesini içeren üç aşamalı Ay üssü programını 26 Mayıs'ta tanıtmıştı. Blue Origin, bu araçları inşa etmek üzere seçilen firmalardan biriydi.
ABD, Başkan D.T.'ın görev süresi dolmadan Amerikalıları yeniden Ay'a indirmeyi hedefliyor. NASA, bu konuda Çin ile bir uzay yarışına girmiş durumda. Çin, 2030 yılına kadar insanları Ay'a indirme planlarını hızlandırmış ve yakın zamanda bir mürettebatı uzay istasyonuna göndermiştir. NASA, Mart ayında Ay'ın güney kutbunda nükleer ve güneş enerjisiyle çalışacak kalıcı bir üs inşa etmek için 20 milyar dolarlık bir program duyurmuştu. Bu üssün, bilimsel deneyler yapılmasına, kaynak çıkarılmasına ve Mars'a seyahatin kolaylaştırılmasına olanak sağlaması bekleniyor.
Birçok uzman, NASA'nın zaman çizelgesinin gerçekçi olmadığı yönündeki görüşlerini bu patlama ile pekiştirmiş durumda. Artemis II göreviyle dört astronotu Ay etrafında dolaştırmadaki başarıya rağmen, bazı bilim insanları Ay yüzeyine insan indiren ilk ülkenin Çin olabileceği görüşünü savunuyor. Open University'den Ay bilimcisi Dr. Simeon Barber, NASA'nın iniş aracı teminindeki aksaklıklara dikkat çekerek, Çin'in önce ulaşmasına şaşırmayacağını belirtti.
NASA'nın Ignition Moon Base programı, insanlar Ay'a gitmeden önce robotik araçlarla araziyi keşfetmeyi ve haritalamayı amaçlıyor. Ardından astronotların hareket etmesini sağlayacak taşıma araçlarının gönderilmesi planlanıyor. NASA, Blue Origin'in Endurance iniş aracı ve Astrobotic'in Griffin-1 iniş aracı gibi projeleri destekliyor. Bu robotik keşif sürecinin 2029'a kadar sürmesi ve bu süreçte Ay'a 25 fırlatma ile 4 metrik ton yük indirilmesi hedefleniyor. Programın ilerleyen aşamalarında Ay'da nükleer ve güneş enerjisi tesisleri kurulması ve 2032 yılına kadar insan yaşamına uygun yarı kalıcı konutların oluşturulması amaçlanıyor.
