Rusya'nın işgali altındaki Oleshky kentinde yüzlerce kişi, ABD First Lady'si Melania Trump'ın arabuluculuğunda sağlanan insani ateşkes kapsamında tahliye edildi. Rus ve Ukraynalı yetkililer, tahliyelerin sorunsuz ilerlediğini bildirdi.
Rusya insan hakları ombudsmanı Yana Lantratova, sürecin "olaysız bir şekilde ilerlediğini ve her iki tarafın da yüksek düzeyde organizasyon sergilediğini" belirtti. Ukrayna makamları ise tahliye edilenlerin önce güney Rusya'ya, oradan da Belarus üzerinden Ukrayna'ya ulaşacağını doğruladı.
Melania Trump, konvoyun güvenli geçişinin Rusya ve Ukrayna liderleri arasındaki karşılıklı anlaşma ile sağlandığını ifade etti. 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin başlamasından bu yana en uzun süreli ve yaygın ateşkes olan bu durum, Herson cephe hattının tamamında Salı gününden beri yürürlükte bulunuyor. Bu ateşkes, Oleshky'den çıkış yolunun temizlenmesine olanak tanıdı.
Tahliye edilmek isteyen sakinler için Cuma günü dört saatlik bir pencere tanındı. 25 otobüslük bir konvoy, 750 kişiye kadar insanın kentten ayrılmasına imkan sağladı. Hareket kabiliyeti kısıtlı olanlar için ambulanslar da hazır bulundu. Şehirdeki yaygın yıkıma ve gaz, elektrik ile su kesintilerine rağmen, yüzlerce kişinin kalmayı tercih ettiği anlaşılıyor.
Ukrayna insan hakları ombudsmanı Dmytro Lubinets, Cuma sabahı yaptığı açıklamada, "Oleshky'den ayrılmak isteyen herkese güvenli bir şekilde ayrılma fırsatı verilecektir. Aynı zamanda kalmayı tercih edenler de kalabilecek ve gerekli tüm insani yardımı alacaktır" dedi. Ukrayna toprakları Oleshky'ye 5 km mesafede bulunuyor, ancak tahliye edilenler önce Rus işgali altındaki topraklara, oradan da Rusya'nın güneyindeki Anapa kentine seyahat edecekler. Ardından Rus hükümetine ait bir uçakla Belarus'un Gomel kentine gidecekler ve buradan da kara yoluyla Ukrayna'nın Çernihiv bölgesine geçecekler.
Lubinets ve Rus mevkidaşı Lantratova, Cuma günü Armiansk'tan birlikte Oleshky'ye hareket etti. Lubinets, savaşın başlangıcından bu yana Rus işgali altındaki Ukrayna topraklarını ziyaret eden ilk Ukraynalı yetkili oldu. Tahliye edilenleri Cumartesi günü Ukrayna'ya geri götürürken Rusya'yı ziyaret eden ilk yetkili de kendisi olacak.
Oleshky'deki ateşkes, Lantratova ile yakın işbirliği gerektirdi ve Lubinets, hayat kurtarma adına bu işbirliğini yürüttüğünü belirtti. Ancak Ukrayna'daki bazı kişiler, kendisinin, şehrin sakinlerinden çoğunu öldüren ve geri kalanlar için yaşamı dayanılmaz hale getiren Rus işgal gücünün bir temsilcisinin yanında durmasına tepki gösterdi.
Her iki ombudsman da sosyal medya hesaplarından Oleshky'den videolar paylaştı. Videolarda, insanların Rusya kontrolündeki bölgeye mi yoksa Ukrayna'ya mı gitmek istediklerine göre iki gruba ayrılma şansı bulduğu görüldü. Bir videoda Lubinets, gözü yaşlı yerel halkla görüşürken görülüyor. "Sorun şu ki çok insan kalıyor" diyen Lubinets, "Bana bunun kendi seçimleri olduğu söylendi, insani yardımın ulaşması için elimizden geleni yapacağız" şeklinde konuştu.
Rusya, Perşembe günü, ayrılmak istemeyen sakinler için gıda, ilaç, hijyen ürünleri ve jeneratör yakıtı da dahil olmak üzere "onlarca ton" yardım hazırladığını duyurdu. Oleshky'de yaşayan bir sakin, hayvanları götürülemeyeceği için ayrılmama kararı aldığını belirtti. Şu anda Kiev'de yaşayan ve ailesinin Oleshky'de kaldığını belirten Olena isimli bir kişi, büyükannesinin ve diğer aile üyelerinin de orada kaldığını söyledi. "Yaşlı nesil ayrılmak istemiyor" diyen Olena, babasını ancak yeni doğan bebeğini görebilmesi için ikna edebildiğini aktardı. Olena'nın büyükannesinin kız kardeşi geçen kış Oleshky'de hayatını kaybetmişti. "Araziye basıp bacağını kaybetmişti, karla kaplıydı... İnsanlar onu bahçe el arabasıyla hastaneye götürdü" diyen Olena, yerel halkın yaralı ve ölüleri bu şekilde hastaneye taşıdığını sözlerine ekledi.
Ateşkes, 1 Kasım Pazar gününün sonuna kadar yürürlükte kalacak. Bu ateşkes, Rusya'nın Şubat 2022'deki tam ölçekli işgalinin başlamasından bu yana Herson bölgesine ilk barış günlerini getirdi. Herson sakinleri, ateşkesten "çok memnun" olduklarını ancak ateşkesin Rusya'ya Dinyeper Nehri kıyısındaki askeri varlığını güçlendirmesi için zaman kazandırmasından endişe duyduklarını belirttiler.
